50 năm hợp tác Việt Nam – Nhật Bản: Nhiều dấu ấn nổi bật trong lĩnh vực lao động

Tại hội thảo kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam – Nhật Bản, đại diện cơ quan quản lý lao động Việt Nam cho biết: Hợp tác lao động giữa hai nước được khởi động từ năm 1992 thông qua việc tiếp nhận thực tập sinh Việt Nam sang Nhật Bản thực tập kỹ năng. Trong suốt nhiều năm qua, chương trình này đã phát triển mạnh mẽ, mang lại lợi ích thiết thực cho cả người lao động và doanh nghiệp hai bên.

Việt Nam đứng đầu về số lượng lao động làm việc tại Nhật Bản

Tính đến cuối năm 2022, có khoảng 345.000 lao động Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại Nhật, đưa Việt Nam trở thành quốc gia có số lượng lao động sang Nhật nhiều nhất trong tổng số các nước phái cử.

Trong những năm gần đây, người Việt sang Nhật làm việc chiếm hơn 50% tổng số lao động Việt Nam đi nước ngoài hàng năm, cho thấy nhu cầu tiếp nhận của Nhật Bản tăng cao và chất lượng nguồn lao động Việt Nam ngày càng được đánh giá tốt.

Hơn 30 năm – Hơn 400.000 thực tập sinh Việt Nam sang Nhật Bản

Kể từ khi Nhật Bản mở cửa tiếp nhận thực tập sinh Việt Nam, đã có hơn 400.000 thanh niên sang thực tập kỹ năng trong hơn 3 thập kỷ.

Số lượng tăng mạnh qua các năm:

• 2013: 10.200 người

• 2019: 82.700 người (tăng hơn 8 lần so với 2013)

• 2022: gần 68.000 người

• Nửa đầu 2023: hơn 35.000 thực tập sinh tiếp tục sang Nhật

Hiện nay, thực tập sinh Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong nhiều ngành nghề, đặc biệt là sản xuất, xây dựng, chế biến thực phẩm, điện tử…

Lao động kỹ năng đặc định tăng mạnh

Nhật Bản hiện có khoảng 80.000 lao động kỹ năng đặc định đến từ Việt Nam, chiếm gần 60% tổng số lao động đặc định nước ngoài tại đây.

Trong đó, gần 81% là thực tập sinh đã hoàn thành chương trình và chuyển đổi sang diện kỹ năng đặc định – cho phép làm việc lâu dài hơn, thu nhập tốt hơn và nhiều chế độ phúc lợi hơn.

Chương trình điều dưỡng – hộ lý đạt nhiều kết quả tích cực

Từ năm 2012 đến nay, Việt Nam đã đưa 1.697 ứng viên điều dưỡng và hộ lý sang làm việc tại Nhật Bản theo chương trình hợp tác song phương.

Đây là một trong những lĩnh vực Nhật Bản có nhu cầu lớn do tốc độ già hóa dân số nhanh, mở ra nhiều cơ hội việc làm ổn định cho người lao động Việt Nam.

Lao động kỹ thuật, kỹ sư và phiên dịch viên

Hiện có khoảng 65.000 người Việt Nam đang làm việc trong các doanh nghiệp Nhật Bản theo các diện kỹ thuật, kỹ sư và phiên dịch.

Nhóm này được đánh giá có thu nhập cao, môi trường làm việc ổn định và cơ hội thăng tiến nghề nghiệp tốt.

Chương trình hợp tác phi lợi nhuận – hỗ trợ khởi nghiệp lớn

Một chương trình đặc biệt theo mô hình phi lợi nhuận đã giúp hàng ngàn thanh niên Việt Nam – trong đó có nhiều người thuộc diện chính sách và người dân tộc thiểu số – sang thực tập tại Nhật Bản mà không phải trả tiền dịch vụ.

Người tham gia còn được:

• Hỗ trợ nhiều khoản chi phí chuẩn bị

• Sau khi về nước đúng hạn:

  • Nhận 600.000 JPY nếu hoàn thành 3 năm

  • Nhận 1.000.000 JPY nếu hoàn thành 5 năm

Khoản hỗ trợ này giúp nhiều lao động có vốn để khởi nghiệp hoặc phát triển kinh tế gia đình.

Đa dạng hình thức hợp tác giữa hai nước

Ngoài các chương trình cấp Chính phủ, nhiều bản ghi nhớ đã được ký kết với các địa phương của Nhật Bản nhằm thúc đẩy tiếp nhận lao động Việt Nam trong các ngành nghề có nhu cầu cao như:

• chế biến thực phẩm

• điều dưỡng

• nông nghiệp

• công nghiệp nhẹ

• xây dựng

Nhờ vậy, cơ hội làm việc tại Nhật ngày càng phong phú và phù hợp với nhiều nhóm lao động.

Một số hạn chế vẫn còn tồn tại

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, đại diện cơ quan quản lý cũng nêu một số vấn đề cần tiếp tục cải thiện:

• Một số thực tập sinh chỉ nhận mức lương tối thiểu, chưa có các khoản phụ cấp như lao động bản địa

• Điều kiện lao động ở một số nơi chưa thực sự tốt

• Thu nhập chưa cao ở một số ngành

• Vẫn còn tình trạng thực tập sinh bỏ trốn, cư trú bất hợp pháp dù đã giảm nhưng chưa rõ rệt

Hai phía Việt Nam và Nhật Bản đang phối hợp để xử lý các vấn đề này và triển khai biện pháp hạn chế tình trạng vi phạm pháp luật tại nước sở tại.

Sau hơn 30 năm, hợp tác lao động giữa Việt Nam và Nhật Bản đã trở thành một trong những lĩnh vực thành công nhất trong quan hệ song phương. Với nhu cầu tuyển dụng lớn, môi trường chuyên nghiệp và chính sách tiếp nhận ngày càng mở rộng, Nhật Bản tiếp tục là điểm đến hấp dẫn cho lao động Việt Nam trong nhiều năm tới.